Prowadzenie uprawy buraków cukrowych to zadanie wymagające nie tylko znajomości podstawowych technologii rolniczych, lecz także umiejętności dostosowania się do zmiennych warunków pogodowych i glebowych. Kluczem do sukcesu jest staranne przygotowanie pola, właściwe nawożenie, precyzyjny siew oraz bieżąca pielęgnacja. W kolejnych sekcjach omówię wszystkie etapy, które zagwarantują uzyskanie zdrowych roślin i satysfakcjonujących plonów.
Wybór pola i przygotowanie gleby
Decyzja o lokalizacji plantacji buraków powinna zależeć od rodzaju gleby i jej zasobności w składniki odżywcze. Najlepsze wyniki uzyskuje się na glebach lekko lub średnio gliniastych, o odczynie zbliżonym do obojętnego (pH 6,0–7,0). Zbyt kwaśne podłoże utrudnia pobieranie wapnia i magnezu, co wpływa na jakość korzeni.
- Dokładne badanie pH gleby co 2–3 lata.
- Aplikacja wapna w przypadku odczynu poniżej 6,0.
- Płytka orka lub głębsze spulchnienie – w zależności od struktury gleby.
- Usunięcie resztek po poprzednich uprawach, by ograniczyć ryzyko chorób.
Przed siewem zaleca się wałowanie pola, co poprawia kontakt nasion z glebą i ułatwia ich kiełkowanie.
Planowanie płodozmianu
Płodozmian stanowi jeden z najważniejszych filarów racjonalnego gospodarowania. Uprawa buraków cukrowych powinna następować po roślinach strączkowych bądź zbożach, nigdy po innych korzeniowych. Dzięki temu zmniejszamy ryzyko występowania tych samych szkodników i chorób.
- Buraki po fasoli czy grochu – poprawa zasobności w azot.
- Rotacja z pszenicą lub jęczmieniem – ograniczenie chlorozy buraków.
- Co najmniej trzyletnia przerwa przed kolejną uprawą korzeni.
Wysiew i optymalne zagęszczenie
Termin siewu przypada na połowę kwietnia – początek maja, gdy temperatura gleby osiągnie przynajmniej 6°C. Zbyt wczesny siew powoduje ryzyko gnicia nasion, a zbyt późny – opóźnia rozwój roślin przed zimą.
Siew w rzędach czy pasowy?
Tradycyjnie buraki sieje się w rzędy co 45–50 cm, ale coraz popularniejsze stają się systemy pasowe, pozwalające na lepsze wykorzystanie przestrzeni oraz łatwiejszą mechanizację pielęgnacji.
- Siew rzędujny: odległość międzysiewna 2–3 cm.
- Siew pasowy: 2 rzędy w pasie 25 cm, odległość w rzędzie 4–5 cm.
Dobre przygotowanie gleby oraz precyzyjny dobór zagęszczenia gwarantują równomierne rozwinięcie się roślin i zwiększenie plonu korzeni.
Nawożenie i nawadnianie
Kluczowe makroskładniki to azot, fosfor i potas. Zalecane dawki zależą od zasobności gleby i oczekiwanego plonu. Przykładowe dawki na poziom 70 t/ha:
- Azot – 120–150 kg/ha (podzielone na dwie dawki: przed siewem i w fazie 4–6 liści).
- Fosfor – 100–120 kg P2O5/ha (pod orkę).
- Potas – 200–250 kg K2O/ha (część pod orkę, reszta w fazie 6–8 liści).
Nawadnianie jest szczególnie istotne w okresach suszy. Przygotuj system kroplowy lub deszczujący, zwłaszcza w kluczowych fazach:
- Formowanie korzeni – od fazy 6 liści do zatyczkowania.
- Gromadzenie cukru – ostatnie 2–3 tygodnie przed zbiorem.
Ochrona przed szkodnikami i chorobami
Buraki cukrowe narażone są na atak mszyc, mątwika burakowego oraz chorób grzybowych, takich jak rdza czy mączniak. Monitoruj plantację co najmniej raz w tygodniu.
- Wczesne wykrycie mszyc i zastosowanie insektycydu punktowo.
- Pułapki feromonowe na mątwika burakowego.
- Ochrona grzybobójcza – fungicydy systemiczne co 2–3 tygodnie.
- Stosowanie odmian odpornych na choroby (sprawdź listę COBORU).
Dbałość o higienę pola – usuwanie resztek pożniwnych – minimalizuje inwazję patogenów.
Zbiory i przechowywanie
Optymalny termin zbioru przypada na połowę września – października, kiedy zawartość cukru w korzeniach osiąga maksimum. Używaj kombajnów z czujnikami wyrównania, by ograniczyć uszkodzenia mechaniczne.
- Zbiory przy suchej aurze – mniejsze ryzyko żółknięcia liści.
- Mycie korzeni i selekcja – usunięcie chorych egzemplarzy.
- Przechowywanie w pryzmach lub szczelnych magazynach – temperatura 0–2°C i wilgotność 90–95%.
Poprawne zebranie i magazynowanie gwarantuje zachowanie wysokiej jakości surowca dla cukrowni.
